ศ.เกียรติคุณ นพ.ประเวศ วะสี เกิดเมื่อวันที่ 5 สิงหาคม พ.ศ. 2474 ที่จังหวัดกาญจนบุรี สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาจากโรงเรียนวิสุทธรังษี (กาญจนบุรี) และเข้าศึกษาต่อที่โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา
สำเร็จการศึกษาปริญญาแพทยศาสตรบัณฑิต (เกียรตินิยมอันดับ 1) จากคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ (ในขณะนั้น) ท่านได้รับทุนไปศึกษาต่อที่ประเทศสหรัฐอเมริกา ด้านโลหิตวิทยา (Hematology) และพันธุศาสตร์ที่ University of Colorado และ University of London จนได้รับปริญญาเอก (Ph.D.)

ท่านมีบทบาทสำคัญทั้งในแวดวงวิชาการ การแพทย์ และการปฏิรูปสังคม ท่านเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านโรคธาลัสซีเมียระดับโลก จนได้รับรางวัล “แมกไซไซ” สาขาบริการสาธารณะ ในปี พ.ศ. 2524 จากการอุทิศตนแก้ปัญหาโรคเลือดจางในไทย และยังอุทิศตนให้กับงานด้านสังคมและการปฏิรูประบบต่าง ๆ ให้มีการเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นอีกมากมาย ท่านเป็นผู้ร่วมก่อตั้งและมีบทบาทสำคัญในองค์กร สสส. (สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ) และ สปสช. (บัตรทอง) เคยดำรงตำแหน่งประธานสภาสถาบันพระปกเกล้า ประธานคณะกรรมการปฏิรูป (คป.) ที่มุ่งเน้นการลดความเหลื่อมล้ำในสังคม ได้รับรางวัล “บุคคลดีเด่นของชาติ” สาขาการพัฒนาสังคม ท่านเป็นผู้เสนอแนวคิด “สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา” ซึ่งประกอบด้วยการสร้างความรู้ (วิชาการ) การเคลื่อนไหวสังคม (พลังมวลชน) และการเชื่อมต่อกับอำนาจรัฐ (การเมือง/นโยบาย) ซึ่งท่านมีความเชื่อว่าการแก้ไขปัญหายากๆ ในประเทศ ต้องใช้สามส่วนนี้ขับเคลื่อนไปพร้อมกัน

ศ.เกียรติคุณ นพ.ประเวศ วะสี ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 10 มกราคม พศ. 2569 สิริรวมอายุ 94 ปี 5 เดือน5 วัน

คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล ขอแสดงความอาลัยในการจากไปของปูชนียาจารย์ท่านสำคัญอีกท่านหนึ่งของศิริราช และจะร่วมกันดำเนินการในด้านต่าง ๆ เพื่อสืบสานสิ่งที่ท่านได้สร้างไว้เพื่อประโยชน์แก่มวลมนุษยชาติ สมดังพระราชดำรัสของสมเด็จพระบรมราชชนก
🙏🌹🖤

(.)